ისწავლეთ, რა არის სიცოცხლის საბაზისო თვისებები და გაიგეთ, რა დებატები მიმდინარეობს სიცოცხლის განსაზღვრებასთან დაკავშირებით.

შესავალი

ვიდეოში შესავალი ბიოლოგიაში ჩვენ განვმარტეთ ბიოლოგია, როგორც მეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის ცოცხალ არსებებს, ანუ, ორგანიზმებს. ეს განმარტება საკმაოდ გასაგებია. თუმცა, მას მივყავართ უფრო რთულ, თუმცა უფრო საინტერესო კითხვებამდე: რა არის სიცოცხლე? რას ნიშნავს, იყო ცოცხალი?
თქვენ ცოცხალი ხართ და მეც. ძაღლი, რომლის ყეფაც მესმის, ასევე, ცოცხალია და ხეც, რომელსაც ფანჯრიდან ვხედავ, თუმცა თოვლი, რომელიც ღრუბლებიდან ცვივა, არ არის ცოცხალი. კომპიუტერი, რომლის დახმარებითაც კითხულობთ ამ სტატიას, არ არის ცოცხალი; არც მაგიდა და არც სკამი. სკამის ნაწილები, რომლებიც ხისგანაა გაკეთებული, ოდესღაც ცოცხალი იყო, მაგრამ უკვე აღარ არის ცოცხალი. თუ შეშას ცეცხლში წვავთ, ცეცხლიც არ იქნება ცოცხალი.
რა განსაზღვრავს სიცოცხლეს? როგორ შეგვიძლია, ერთ რაღაცაზე ვთქვათ, რომ ის ცოცხალია და მეორეზე - რომ არ არის ცოცხალი? ადამიანთა უმეტესობას ინტიუციურად ესმის, რას ნიშნავს, რომ რაღაც ცოცხალია, თუმცა, გასაოცრად რთულია, მივიდეთ სიცოცხლის ზუსტ განმარტებამდე. ამის გამო, სიცოცხლის ბევრი განმარტება პირობითია - ისინი საშუალებას გვაძლევს, განვაცალკევოთ ცოცხალი და არაცოცხალი ორგანიზმები, მაგრამ არ გვაძლევს საშუალებას, ზუსტად ვთქვათ, რა არის სიცოცხლე. ამ განცალკევებისთვის უნდა გვქონდეს თვისებების სია, რომელშიც ჩამოთვლილი იქნება ცოცხალი ორგანიზმების უნიკალური მახასიათებლები.

სიცოცხლის მახასიათებლები

ბიოლოგებმა განსაზღვრეს სხვადასხვა ნიშანი, რომელიც საერთოა ყველა ცოცხალი ორგანიზმისთვის, რაც კი ვიცით. თუმცა ზიგოერთ ამ თვისებათაგან არაცოცხალი ორგანიზმებიც ავლენენ, მხოლოდ ცოცხალ ორგანიზმებს ახასიათებთ ყველა მათგანი.

1. ორგანიზაცია

ცოცხალი ორგანიზმები მაღალორგანიზებულნი არიან, ანუ მათ სპეციალიზებული, ერთმენთთან ურთიერთშეთანხმებულად მოფუნქციონირე ნაწილები აქვთ. ყველა ცოცხალი ორგანიზმი ერთი ან მეტი უჯრედისგან შედგება და სწორედ უჯრედი ითვლება სიცოცხლის ძირითად ერთეულად.
ერთუჯრედიანი ორგანიზმებიც კი რთულნი არიან! თითოეულ უჯრედში ატომები მოლეკულებს ქმნიან, მოლეკულები - უჯრედის ორგანელებსა და სტრუქტურებს. მრავალუჯრედიან ორგანიზმში მსგავსი უჯრედები ქსოვილებს ქმნიან. ქსოვილებისგან, თავის მხრივ, ორგანოები იქმნება (ორგანიზმის სტრუქტურები, რომელთაც განსხავებული ფუნქციები აქვთ). ორგანოები ერთობლივად ორგანოთა სისტემებს შეადგენენ.
მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები - მაგალითად ადამიანები - უამრავი უჯრედისგან შედგებიან. ასეთი ორგანიზმების უჯრედები სპეციალიზებულია, ანუ სხვადასხვანაირი ფუნქცია აქვთ, და ისინი ქსოვილებადაა ორგანიზებული. არსებობს შემაერთებელი, ეპითელური, კუნთოვანი და ნერვული ქსოვილები. მათგან იქმნება ორგანოები, მაგალითად გული და ფილტვები, რომლებიც მთელი ორგანიზმისთვის საჭირო ფუნქციებს ასრულებენ.
მარცხნივ: ერთუჯრედიანი ბაქტერია, რომლის გარეთა ნაწილი ამოჭრილია, რათა გამოჩნდეს უჯრედის მრავალი შრე და მასში არსებული დნმ. ცენტრში: ადამიანის მრავალუჯრედიანი ქსოვილები. შემაერთებელი, ეპითელური, კუნთოვანი და ნერვული ქსოვილების პატარა ილუსტრაციები. მარჯვნივ: ადამიანის სხეულის ზედა ნაწილის დიაგრამა, რომელზეც მითითებულია ერთი უბანი, რომელშიც ისეთივე ეპითელური ქსოვილი გვხვდება, როგორიც ცენტრშია ნაჩვენები, კერძოდ, პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი.
სურათების წყარო: მარცხნივ, წყარო: "პროკარიოტული უჯრედი ავტორი Ali Zifan (CC BY-SA 4.0), გამოყენების ლიცენზია: CC BY-SA 4.0; ცენტრი, წყარო: "ქსოვილის ოთხი ტიპი" ავტორი: National Institutes of Health (საჯარო დომენი); მარჯვნივ, წყარო: "PseudostratifiedCiliatedColumnar" ავტორი Blausen staff (CC BY 3.0)

2. მეტაბოლიზმი

სიცოცხლე დამოკიდებულია უამრავ ქიმიურ რეაცქიაზე. ამ რეაქციების საშუალებით ორგანიზმი ასრულებს სხვადასხვა მოქმედებას - მოძრაობს სივრცეში ან ნადირობს, გარდა ამისა, იზრდება, მრავლდება და ინარჩუნებს თავისი სხეულის სტრუქტურას. ცოცხალ ორგანიზმებს სჭირდებათ ენერგიის გამოყენება და საკვები ნივთიერებების მიღება იმისთვის, რომ შეასრულონ სიცოცხლისთვის საჭირო ქიმიური რეაქციები. ორგანიზმში მიმდინარე ბიოქიმიურ რეაქციებს ერთად უწოდებენ მეტაბოლიზმს.
მეტაბოლიზმი შეიძლება დაიყოს ანაბოლიზმად და კატაბოლიზმად. ანაბოლიზმის დროს ორგანიზმები ქმნიან კომპლექსურ მოლეკულებს უფრო მარტივი მოლეკულებისგან, ხოლო კატაბოლიზმის დროს ხდება ამის შებრუნებული მოვლენა. ანაბოლიზმის პროცესი, როგორც წესი, ხარჯავს ენერგიას, მაშინ, როცა კატაბოლიზმის პროცესი ქმნის ენერგიას და შესაძლებელს ხდის დაგროვილილ ერეგიის გამოყენებას.

3. ჰომეოსტაზი

ცოცხალი ორგანიზმები არეგულირებენ საკუთარ შინაგან გარემოს უჯრედის ფუნქციონირებისთვის საჭირო საკმაოდ ვიწრო დიაპაზონის მქონე პირობების შესანარჩუნებლად. მაგალითად, თქვენი სხეულის ტემპერატურა უნდა იყოს 98.6^\circF-თან (37^\circC) ახლოს. სტაბილური შინაგანი გარემოს შენარჩუნება, მიუხედავად ცვალებადი გარეგანი გარემოსა, ცნობილია როგორც ჰომეოსტაზი.
როგორ ინარჩუნებენ ორგანიზმები ჰომეოსტაზს? უამრავი სხვადასხვა სტრატეგია არსებობს, მაგრამ ერთი მარტივად გასაგები მაგალითი ნაჩვენებია ქვემოთ მოცემულ სურათზე. ჩრდილოეთ ამერიკულ კურდღელს შეუძლია სითბოს გამოყოფა თავისი ფართო, თხელი ყურების ზედაპირიდან და სიცხის დროს მის ყურებში არსებულ უამრავ სისხლძარღვში სისხლის მიწოდება იზრდება, რაც იწვევს ორგანიზმის გაგრილებას.
კურდღელი უდაბნოში. მას ძალიან თხელი - თითქმის გამჭვირვალე - და ვენებით მდიდარი ყურები აქვს, რომელთაც ზედმეტი სითბოს გასაცემად იყენებს.
სურათის წყარო: "Black-tailed jackrabbit" ავტორი ჯერი ოლდენეტელი (CC BY-NC-SA 2.0)

4. ზრდა

ცოცხალი ორგანიზმები რეგულირებულად იზრდებიან. ცალკეული უჯრედები ზომაში უფრო დიდი ხდება, მოლეკულური ორგანიზმები აგროვებენ უჯრედებს უჯდერის გაყოფის გზით. თქვენ თავადაც ერთი უჯრედით დაიწყეთ არსებობა, ახლა კი ათობით ტრილიონი უჯრედისგან შემდგარი ორგანიზმი გაქვთ1^1! ზრდა დამოკიდებულია ანაბოლურ გამტარებზე, რომლებიც აშენებენ დიდ, კომპლექსურ მოლეკულებს, როგორიცაა პროტეინი და დნმ, გენეტიკური მასალა.

5. გამრავლება

ცოცხალ ორგანიზმებს შეუძლიათ საკუთარი თავის რეპროდუქცია და ახალი ორგანიზმების შექმნა. გამრავლება შეიძლება, იყოს უსქესო, რომელშიც ერთი მშობელი ორგანიზმი მონაწილებს, ან სქესობრივი, რომლისთვისაც ორი მშობელია საჭირო. ერთუჯრედიანი ორგანიზმები, როგორც, მაგალითად, მარცხნივ მოცემული ბაქტერია, მრავლდებიან უბრალოდ ორად გაყოფით!
მარცხნივ: ბაქტერია სალმონელა, რომელიც ორად იყოფა. მარჯვნივ: განაყოფიერების დროს სპერმისა კვერცხუჯრედის შერწყმის გამოსახულება.
სურათის წყარო: მარცხნივ „Salmonella typhimurium“, ჯენის კერი (საჯარო დომენი); მარჯვნივ „სპერმატოზოიდი-კვერცხუჯრედი“ (საჯარო დომენი)
სქესობრივი გამრავლების დროს ორი მშობელი ორგანიზმი წარმოქმნის სპერმისა და კვერცხის უჯრედებს, რომლებიც შეიცავს მათი გენეტიკური ინფორმაციის ნახევარს. ეს უჯრედები ერთმანეთს ერწყმის და წარმოქმნის სრული გენეტიკური მასალის მქონე ახალ ინდივიდს. ეს პროცესი, რომელსაც განაყოფიერება ეწოდება, ნაჩვენებია მარჯვენა სურათზე.

6. გაღიზიანებადობა

ცოცხალი ორგანიზმები ავლენენ "გაღიზიანების უნარს", რაც ნიშნავს, რომ ისინი პასუხობენ გარემოს სტიმულებს ან ცვლილებებს. მაგალითად, ადამიანები სწრაფად გაწევენ ხელს ცეცხლისგან; ბევრი მცენარე ბრუნდება მზის მხარეს; ერთუჯრედიანი ორგანიზმები შეიძლება გადაადგილდნენ საკვების წყაროსკენ ან მოშორდნენ მათთვის საზიანო ქიმიურ ნივთირებებს.
მცენარე Mimosa pudica-ს ეს მოკლე ვიდეო გვიჩვენებს, რომ მცენარეებს, ცხოველების მსგავსად, შეუძლიათ, იქონიონ სწრაფი რეაქცია სტიმულზე. თუ მიმოზას შეეხებიან, ის უპასუხებს თავისი ფურცლების შიგნით შეკეცვით, როგორც ეს ქვემოთაა ნაჩვენები. მცენარეთა უმეტესობა არ ავლენს ისეთ თვალშისაცემ რეაქციას გაღიზიანებაზე, როგორც მიმოზა. თუმცა, ყველა მცენარეს შეუძლია თავისი გარემოს შეგრძნება და პასუხი. მათი პასუხი შეიძლება მხოლოდ ბიოქიმიური იყოს, როგორიცაა დაცვითი ტოქსინების გამოყოფა, ან განვითარებადი, მაგალითად, ახალი ტოტის გამოსხმა, ვიდრე თვალით შესამჩნევი პასუხი, როგორც მიმოზას შემთხვევაში.
მოკლე ვიდეო (GIF), რომელშიც ჩანს, როგორ რეაგირებს მცენარე Mimosa pudica შეხებაზე. ტოტის წვერის შეხებისას ფოთლები სწრაფად და თანმიმდევრობით იკეცებიან, შეხების წერტილიდან ღეროსკენ.
სურათის წყარო: "Mimosa pudica" ავტორი Hrushikesh (საჯარო დომენი)

7. ევოლუცია

ცოცხალი ორგანიზმების პოპულაციები შეიძლება, განიცდიდნენ ევოლუვიას, რაც ნიშნავს, რომ პოპულაციის გენეტიკური შემადგენლობა შეიძლება, იცვლებოდეს დროთა განმავლობაში. ზოგიერთ შემთვევაში ევოლუცია მოიცავს ბუნებრივ გადარჩევას, რომლის დროსაც მემკვიდრეობითი ნიშან-თვისება, მაგალითად, უფრო მუქი ფერის ბეწვი ან უფრო ვიწრო ნისკარტი, ორგანიზმს საშუალებას აძლევს, გადარჩეს და უკეთ გამრავლდეს კონკრეტულ გარემოში. თაობების შემდეგ მემრკვირდეობითი ნიშან-თვისება, რომელიც შეგუების მხრივ უპირატესობას იძლევა, უფრო და უფრო ხშირი ხდება პოპულაციაში, რის გამოც ეს პოპულაციას უკეთაა შეგუებული გარემოსთან. ამ პროცესს ეწოდება ადაპტაცია.

არის თუ არა ეს საბოლოო სია?

ცოცხალ ორგანიზმებს ბევრი სხვადასხვა თვისება აქვთ, რომლებიც დაკავშირებულია სიცოცხლესთან. რთულია თვისებების ზუსტ ჩამონათვალზე შეჯერება. შესაბამისად, სხვადასხვა მოაზროვნეს სიცოცხლისთვის დამახასიათებელი ნიშნების სხვადასხვა სია აქვს მიღებული. მაგალითად, ზოგიერთ ჩამონათვალში შეიძლება, განმსაზღვრელ მახასიათებლად შეგხვდეთ მოძრაობა, მაშინ, როცა სხვებისთვის შეიძლება, ასეთი მახასითაბელი იყოს საკუთარი გენეტიკური ინფორმაციის დნმ-ს ფორმით ტარება. კიდევ ვიღაცები შეიძლება, ამტკიცებდნენ, რომ სიცოცზლე ეფუძნება ნახშირბადს.
ჯორი ფერმაში. ჯორი ჰგავს ვირს და ის, აშკარად, ცოცხლი ორგანიზმია, მიუხედავად იმისა, რომ მას არ შეუძლია გამრავლება.
სურათის წყარო: "ჯორის თავი", ავტორი Skeeze (საჯარო დომენი).
ისიც მართალია, რომ ზედა სია მთლად უშეცდომოც არ არის. მაგალითად, ჯორი, დედალი ცხენისა და მამალი ვირის შთამომავალი, ვერ მრავლდება, თუმცა ბიოლოგების უმრავლესობა (ყველა სხვასთან ერთად) ზედა სურათზე წარმოდგენილ ჯორს ცოცხლად ჩათვლიდა. ამავე იდეას გამოხატავს ერთი გასართობი ამბავიც: მეცნიერების ჯგუფმა ბევრი იკამათა და გადაწყვიტა, რომ სიცოცხლის მთავარი თვისება გამრავლებაა. მათდა სამწუხაროდ, ვიღაცამ აზრი გამოთქვა, რომ მაშინ მარტოსული ბოცვერი ცოცხლად არ უნდა ჩაითვალოს, რადგან ამ კრიტერიუმს ვერ აკმაყოფილებს2^2.
მიუხედავად ამისა, ზევით მოცემული სია გვაძლევს თვისებების გონივრულ ჩამონათვალს, რომელიც გვეხმარება, გავარჩიოთ, რომელია ცოცხალი ორგანიზმი და რომელი - არა.

ცოცხალისა და არაცოცხალის განცალკევება

რამდენად კარგად გვეხმარება ზემოთ ჩამოთვლილი თვისებები იმის განსაზღვრაში, რაღაც ცოცხალია თუ არა? მოდით, გადავხედოთ ცოცხალ და არაცოცხალ რაღაცებს, რაც შეგვხვდა შესავალ ტესტში.
ცოცხალი ორგანიზმები, რომლებიც შესავალში შეგვხვდა - ადამიანები, ძაღლები და ხეები - მარტივად აკმაყოფილებენ ყველა სიცოცხლის კრიტერიუმს. ჩვენ, როგორც ჩვენი ძაღლი მეგობრები და ეზოში მდგარი ხეები, შევდგებით უჯრედებისგან, გვაქვს მეტაბოლიზმი, ვინარჩუნებთ ჰომეოსტაზს, ვიზრდებით და ვპასუხობთ გარემოს გამღიზიანებლებზე. ადამიანებს, ძაღლებსა და ხეებს შეუძლიათ გამრავლება და მათი პოპულაციები განიცდის ევოლუციას.
არაცოცხალ ორგანიზმებს შეიძლება, ახასიათებდეთ სიცოცხლის ზოგიერთი, მაგრამ არა ყველა თვისება. მაგალითად, თოვლის კრისტალები ორგანიზებულია - თუმცა მათ უჯრედები არ აქვთ და შეუძლიათ ზრდა, მაგრამ ისინი ვერ აკმაყოფილებენ სიცოცხლის სხვა კრიტერიუმებს. იგივენაირად, ცეცხლს შეუძლია ზრდა, გამრავლება, ახალი ცეცხლის შექმნის გზით, სტიმულებზე რეაგირება და, შეილძება ვთქვათ, რომ მას "მეტაბოლიზმიც" აქვს. თუმცა ცეცხლი არ არის ორგანიზებული, ვერ ინარჩუნებს ჰომეოსტაზს და არ აქვს გენეტიკური ინფორმაცია, რომელიც აუცილებელია ევოლუციისთვის.
ცოცხალი ორგანიზმები ინარჩუნებენ სიცოცხლის რაღაც თვისებებს, როცა იქცევიან არაცოცხალ ორგანიზმებად, მაგრამ კარგავენ დანარჩენ თვისებებს. მაგალითად, თუ სკამისგან აღებულ ხის ნაჭერს მიკროსკოპში შეხედავთ, შეიძლება, დაინახოთ უჯრედები, როლმებიც ცოცხალ ხის შემადგენელი ნაწილი იყო. თუმცა ხე აღარ არის ცოცხალი და მას შემდეგ, რაც მისგან სკამი გააკეთეს, მას უკვე აღარ შეუძლია ზრდა, მეტაბოლიზმი, ჰომეოსტაზის შენარჩუნება, პასუხი გაღიზიანებაზე ან გამრავლება.
მოდით, თვისებების ჩვენი სია უფრო რთულ შემთხვევაზე შევამოწმოთ. წარმოიდგინეთ ძალიან დახვეწილი რობოტი, როგორიცაა R2D2 ან C3PO "ვარსკვლავური ომებიდან". ასეთ რობოტს ახასიათებს ორგანიზება უჯრედების გარეშე, პასუხობს გაღიზიანებაზე და მეტაბოლიზმის მსგავსი პროცესიც კი აქვს - იყენებს ენერგიას თავისი "ნერვული სისტემის" სქემისთვის. მას ჰომეოსტაზის შენარჩუნებაც კი შეუძლია შიდა ფენის ან გამათბობლის დახმარებით, რომელიც ირთვება ტემპერატურის ცვლილებისას.
ტიპური რობოტი არ გაიზრდება, არ გამრავლდება და ვერ იქნება პოპულაციის ნაწილი, რომელიც ევოლუციას განიცდის, ასე რომ, მას ვერ მივიჩნევდით ცოცხალ ორგანიზმად, თუმცა რა მოხდებოდა, რობოტები ისე რომ იყოს დაპროგრამებული, რომ შეეძლოთ, საკუთარ თავს დაუმატონ ნაწილები? რომ შეეძლოთ სხვა რობოტების აშენება? ისეთი რობოტების, რომლებსაც თავიანთი პროგრამის განსხვავებული "დნმ"-ები ექნებათ? როგორც ჩანს, საკმარისად დახვეწილი რობოტი ან კომპიუტერი, ბევრად იმაზე დახვეწილი, რაც დღესდღეობით გვაქვს, შეიძლება, მოხვდეს ცოცხალი ორგანიზმის განმარტებაში.

სიცოცხლის მახასიათებლები ჯერ კიდევ განსაზღვრის პროცესშია.

კითხვა, თუ რას ნიშნავს იყო ცოცხალი, ჯერ კიდევ პასუხგაუცემელია. მაგალითად, ვირუსებს - პროტეინისა და ნუკლეინის მჟავისგან შემდგარ პატარა სტრუქტურებს, რომლებსაც გამრავლება მხოლოდ მასპინძელ უჯრედში შეუძლიათ, სიცოცხლის ბევრი ნიშან-თვისება აქვთ, თუმცა, მათ არ აქვთ უჯრედული სტრუქტურა და არ შეუძლიათ მასპინძელი უჯრედის გარეშე გამრავლება. აგრეთვე, არ არის ზუსტად ცნობილი, ინარჩუნებენ თუ არა ისინი ჰომეოსტაზს; მათ არ შეუძლიათ საკუთარი მეტაბოლიზმის შესრულება.
ვირუსის დიაგრამა. ვირუსი შედგება ნუკლეინის მჟავის გენომისგან, რომელიც მოთავსებულია გარეგან პროტეინის გარსში.
სურათის წყარო: "გარსიანი, იკოსაედრული ვირუსი", ავტორი Anderson Brito (CC BY-SA 3.0; სურათის გამოყენების ლიცენზია: CC BY-SA 3.0
ამ მიზეზების გამო, ვირუსები, ზოგადად, არ არის მიჩნეული ცოცხალ ორგანიზმებად, თუმცა ბევრი არ ეთანხმება ამ დასკვნას და მათი ცოცხალ ორგანიმზებად ჩათვლა კვლავ კამათის საკითხია. ზოგიერთი კიდევ უფრო მარტივი მოლეკულა, მაგალითად, თვითრეპლიკაციის უნარის მქონე პროტეინებს, როგორიცაა "პრიონები" - რომლებიც იწვევს "შეშლილი ძროხის" დაავადებას - და თვითრეპლიკაციის უნარის მქონე რნმ ენზიმებს აქვს სიცოცხლის ზოგიერთი, მაგრამ არა ყველა, ნიშანი.
აღსანიშნავია, რომ სიცოცხლის ყველა თვისება, რომელიც აქამდე განვიხილეთ, დამახასიათებელია დედამიწის ცოცხალი ორგანიზმებისთვის. თუ ჩვენი პლანეტი გარდა სხვაგანაც არსებობს სიცოცხლე, მას შეიძლება ჰქონდეს ან არ ჰქონდეს იგივე თვისებები. მართლაც, NASA-ს განმარტება, რომ "სიცოცხლე არის თვითკმარი სისტემა, რომელსაც შეუძლია დარვინისეული ევოლუცია", კარს უღებს ბევრ სხვა შესაძლებლობას, ვიდრე ის კრიტერიუმები, რაც ზევით ჩამოვთვალეთ3^3. თუმცა, ეს განსაზღვრება ართულებს სწრაფად იმის გადაწყვეტას, რაღაც ცოცხალია თუ არა!
თუკი მეტ ბიოლოგიურ ერთეულებს აღმოაჩენენ დედამიწაზე ან მის გარეთ, შეიძლება, დადგეს საჭიროება, გადავხედოთ, რას ნიშნავს, რომ რაღაც არის ცოცხალი. მომავალმა აღმოჩენებმა შეიძლება, გვაიძულოს, გადავაფასოთ და გავაფართოვოთ სიცოცხლის განმარტება.

თქვენ რას ფიქრობთ?

თქვენ როგორ განსაზღვრავდით სიცოცხლეს? ზემოთ მოცემულ თვისებების ჩამონათვალს რამეს დაუმატებდით ან გამოაკლებდით? თუ სრულიად სხვა განსაზღვრებას გამოიყენებდით? შეგიძლიათ, მოიფიქროთ გამონაკლისები ან განსაკუთრებული შემთხვევები, რომლებიც ამ ჩამონათვალის მიღმა რჩება? გაგვიზიარეთ თქვენი იდეები ქვემოთ მოცემულ კომენტარების სექციაში!
სტატია ვრცელდება ლიცენზიით: CC BY-NC-SA 4.0.

ციტირებული შრომები:

  1. Eveleth, R. "There Are 37.2 Trillion Cells in Your Body." Smithsonian.com. October 24, 2013. http://www.smithsonianmag.com/smart-news/there-are-372-trillion-cells-in-your-body-4941473/?no-ist.
  2. Koshland, D. E. "The Seven Pillars of Life." Science 295, no. 5563 (2002): 2215-216. http://dx.doi.org/10.1126/science.1068489.
  3. Mullen, L. "Defining Life: Q&A with Scientist Gerald Joyce." Space.com. August 1, 2013. http://www.space.com/22210-life-definition-gerald-joyce-interview.html.

წყაროები:

Koning, R. E. "Biology Is the Study of Life." Plant Physiology Information Website. 1994. http://plantphys.info/organismal/lechtml/biology.shtml.
"სიცოცხლე". ვიკიპედია. 3 თებერვალი, 2016. მოძიების თარიღი 4 თებერვალი, 2016. https://en.wikipedia.org/wiki/Life.
Purves, W. K., G. H. Orians, and H. C. Heller. "Characteristics of Living Organisms." In Life: The Science of Biology, 1-3. 4th ed. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 1995.
Purves, W. K., D.E. Sadava, G. H. Orians, and H. C. Heller. "What Is Life?" In Life: The Science of Biology, 2-3. 4th ed. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 1995.
Sadava, D. E., H. C. Heller, D. M. Hillis, and M. R. Berenbaum. "What Is Life?" In Life: The Science of Biology, 2-8. 9th ed. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 2009.
Reece, J. B., L. A. Urry, M. L. Cain, S. A. Wasserman, P. V. Minorsky, and R. B. Jackson. "Some Properties of Life." In Campbell Biology, 1. 10th ed. San Francisco, CA: Pearson, 2011.
Reece, J. B., L. A. Urry, M. L. Cain, S. A. Wasserman, P. V. Minorsky, and R. B. Jackson. "Organization of the Chemistry of Life into Metabolic Pathways." In Campbell Biology, 142. 10th ed. San Francisco, CA: Pearson, 2011.
"Themes and Concepts of Biology". OpenStax CNX. 29 სექტემბერი, 2015. http://cnx.org/contents/GFy_h8cu@9.87:gNLp76vu@13/Themes-and-Concepts-of-Biology.
Villarreal, Luis P. "Are Viruses Alive?" Sci Am Scientific American 291, no. 6 (2004): 100-05. http://www.scientificamerican.com/article/are-viruses-alive-2004/.

დამატებითი ლიტერატურა

Jabr, F. "Why Life Does Not Really Exist." Scientific American Blog. December 2, 2013. http://blogs.scientificamerican.com/brainwaves/why-life-does-not-really-exist/.
Potter, S. M. "The Meaning of 'life'" Georgia Tech. March 11, 1986. http://www.neurolab.gatech.edu/wp/wp-content/uploads/potter/potteressays/TheMeaningofLife.html. .
იტვირთება