მიმდინარე დრო:0:00მთლიანი ხანგრძლივობა:5:48
ენერგიის 0 ქულა
ემზადებით გამოცდისთვის? მოემზადეთ ამ 3 გაკვეთილის დახმარებით შემდეგ თემაზე: ატომები, ნივთიერებები და იონები
იხილეთ 3 გაკვეთილი

გავრცელებული პოლიატომური იონები

ვიდეოს აღწერა
როდესაც გადიხარ ზოგადი ქიმიის კურსს ხშირად გიწევს დაიმახსოვრო ზოგიერთი ძირითადი მრავალატომიანი იონის სახელი. ასე რომ, მოდი გადავხედოთ ზოგ იონთა სიას, რომლებიც შეიძლება ნახოთ თქვენს კლასშიც. დავიწყებთ კატიონით, ანუ, დადებითად დამუხტული იონით, NH4 პლუსს ჰქვია ამონიუმის იონი. რაც შეეხება ანიონებს, ბევრი მათგანი უნდა იცოდეთ. CH3COO მინუსით არის აცეტატის იონი. CN მინუსით არის ციანიდის იონი. OH მინუსით ჰიდროქსიდია. MnO4-ს მინუსით ჰქვია პერმანგანატი. როდესაც გადახვალთ NO3 მინუსის შედარებასთან NO2 მინუსით იონთან, დააკვირდით დაბოლოებებს. NO3 მინუსით არის ნიტრატი, ასე რომ გვაქვს სუფიქსი ატ-ი, სუფიქსი ატ-ი მიუთითებს მეტ ჟანგბადზე. ხოლო სუფიქსი იტ-ი აღნიშნავს ნაკლებ ჟანგბადს. ასე რომ, როგორც ხედავთ ნიტრატი შეიცავს სამ ჟანგბადს ნიტრიტი კი ორ ჟანგბადს. და ეს დაბოლოება მნიშვნელოვანია, რადგან დაგეხმარებათ ზოგიერთ სხვა პოლიატომურ იონთანაც. მაგალითად, შევხედოთ შემდეგ ოთხეულს. ავიღოთ ქლორატი. ქლორატს აქვს სამი ჟანგბადი. ფორმულაა ClO3 მინუსით. რაც შეეხება ქლორიტს, მას ნაკლები, ორი ჟანგბადი აქვს, ClO2 მინუსით. ასე რომ, როდესაც გვაქვს ატ-ი, მიუთითებს მეტზე, იტ-ი კი ნაკლებზე. რა ხდება პერქლორატის შემთხვევაში? აქ გვაქვს ქლორატი, მაგრამ ამ შემთხვევაში სახელზე დავურთეთ პრეფიქსი და ეს პრეფიქსი, პერ, აღნიშნავს ერთით მეტ ჟანგბადს. ასე რომ, პერქლორატი მიუთითებს ერთით მეტ ჟანგბადზე ვიდრე ქლორატი. ქლორატს ჰქონდა სამი ჟანგბადი, პერქლორატს კი დავუმატეთ ერთი და მივიღეთ ოთხი. ასე რომ, პერქლორატი არის ClO4 მინუსით. შემდეგ დავაკვირდეთ ჰიპოქლორიტს. ჩვენ აქ ზემოთ უკვე ვისაუბრეთ ქლორიტზე, აი აქ არის ქლორიტი და შემდეგ დავამატეთ პრეფიქსი ჰიპო მის წინ. ჰიპო ნიშნავს ერთით ნაკლებს, თუ შევხედავთ ქლორიტს, გვქონდა ორი ჟანგბადი, ვაცილებთ ერთს და ახლა გვაქვს მხოლოდ ერთი ჟანგბადი. გამოგვდის ჰიპოქლორიტის იონი. ჩვენ შეგვეძლო იგივე სხვა ჰალოგენებზეც გაგვეკეთებინა, აქ ჩვენ საქმე ქლორთან გვქონდა, მაგრამ მოდი ClO3 მინუსის ნაცვლად, ავიღოთ BrO3 მინუსი. ClO3 მინუსი იყო ქლორატი აქ კი გვაქვს ბრომი ქლორის ნაცვლად, ასე რომ, ეს ბრომატი იქნება. ეს იყო სხვა პოლიატომური იონი და შეგვიძლია სხვა მაგილითიც განვიხილოთ. ClO მინუსის ნაცვლად, რომელსაც ჰქვია ჰიპოქლორიტი, შეგვეძლო გვქონოდა BrO მინუსით, რომელიც იქნებოდა ჰიპობრომიტი. ასე რომ, ეს იქნებოდა ჰიპობრომიტი. ახლა კი გადავხედოთ შემდეგ პოლიატომურ იონებს. ჩამოვიდეთ ცოტა ქვევით. აქ გვაქვს SO4 ორი მინუსით, რომელსაც სულფატი ეწოდება. ასე რომ გვაქვს ჩვენი ატ-ი დაბოლოებად. გვაქვს ოთხი ჟანგბადი, და თუ გადავალთ სამ ჟანგბადზე, SO3 ორი მინუსით, იწოდება სულფიტად, რადგან იტ-ი ნიშნავს ნაკლებ ჟანგბადს. ვნახოთ რა მოხდება თუ ავიღებთ სულფატს, SO4-ს ორი მინუსით, და დავამატებთ ერთ H პლუსს. გვაქვს H პლუსით და SO4 ორი მინუსით რომელიც გვაძლევს HSO4-ს და ამ უარყოფითი ორის ნაცვლად, ორი მინუსის ნაცვლად, გვექნება მხოლოდ ერთი მინუსი, რადგან დავამატეთ დადებითი მუხტი. ასე რომ გვაქვს ერთი დადებითი და ორი უარყოფითი მუხტი, რომელიც ჯამში გვაძლევს ერთ უარყოფით მუხტს. ასე რომ, HSO4 მინუსს ჰქვია ჰიდროსულფატის იონი. იგი შეიძლება ასევე გაიგოთ როგორც ბისულფატი. შემდეგ CO3-ს ორი მინუსით ეწოდება კარბონატი, თუ დავამატებთ H პლუსს CO3-ს ორი მინუსით, მივიღებთ HCO3-ს და შემდეგ გადავალთ მინუს ორიდან ანუ ორი მინუსიდან, ერთ მინუსზე, რადგან ვამატებთ ერთ დადებით მუხტს. HCO3-ს მინუსით ეწოდება ჰიდროკარბონატი და ასევე ხშირად მოისმენთ როგორც ბიკარბონატს. შემდეგი არის PO4 სამი მინუსით, რომელსაც ჰქვია ფოსფატი. თუ მას დავამატებთ H პლუსს, დაფიქრდით რას მივიღებთ. მივიღებთ HPO4-ს და სამი მინუსის ნაცვლად, ვამატებთ რა დადებით მუხტს, გამოვა ორი მინუსი. ასე რომ, მას ვუწოდებთ ჰიდროფოსფატს. ახლა კი ჰიდროფოსფატს დავუმატოთ ერთი პროტონი. ანუ ჰიდროფოსფატს ვუმატებთ H პლუსს. რაც გამოვა ორი H. PO4-ის ორი მინუსი შემცირდება ერთ მინუსამდე. H2PO4-ს მინუსით ჰქვია დიჰიდროფოსფატი. ახლა განვაგრძოთ. კიდევ ერთი პოლიატომების ჯგუფი უნდა იცოდეთ. აქ გვაქვს CrO4 ორი მინუსით, რომელსაც ქრომატი ეწოდება. ხოლო თუ გვაქვს ორი ქრომი, Cr2O7 ორი მინუსით მას დიქრომატი ჰქვია. შემდეგ, C2O4-ს ორი მინუსით ჰქვია ოქსალატის იონი. და გვაქვს O2, ორი მინუსით რომელსაც პეროქსიდი ეწოდება. აქ კი გვაქვს SCN მინუსით, რომელსაც ვუწოდებთ თიოციანატს. ასე რომ, თუ სადმე თიო შეგხვდებათ ის გოგირდზე მიგანიშნებთ. შემდეგი იონი, რომელიც ისევ გოგირდს შეიცავს, არის S2O3 ორი მინუსით და მას თიოსულფატი ჰქვია. კიდევ შეიძლება შეგხვდეთ რამდენიმე დამატებითი პოლიატომური იონი თქვენს კურსზე, მაგრამ ესენია რომლებსაც ყველაზე ხშირად იხილავთ. ასე რომ დარწმუნდით, რომ დაიმახსოვრებთ ამ პოლიატომურ იონებს.