If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

თუ ვებფილტრს იყენებთ, დარწმუნდით, რომ *.kastatic.org და *.kasandbox.org დომენები არ არის დაბლოკილი.

ძირითადი მასალა

კურსი: ალგებრა (ყველა მასალა) > თემა 4

გაკვეთილი 1: არითმეტიკული პროგრესიების შესავალი

რა არის არითმეტიკული პროგრესიის ფორმულები

გაერკვიეთ არითმეტიკული პროგრესიის ზოგადი წევრისა და რეკურსიული ფორმულების საწყისებში.
ამ გაკვეთილის დაწყებამდე დარწმუნდით, რომ იცით არითმეტიკული პროგრესიის საფუძვლები და გაქვთ ფუნქციების გამოთვლის და ფუნქციის განსაზღვრის არის პოვნის გამოცდილება.

რა არის ფორმულა?

ჩვენ მიჩვეულები ვართ არითმეტიკული პროგრესიის შემდეგნაირ აღწერას:
3,5,7,
მაგრამ არსებობს კიდევ სხვა გზებიც. ამ გაკვეთილში ვისწავლით არითმეტიკული პროგრესიის გამოსახვის ორ ახალ გზას: რეკურსიულ ფორმულას და ზოგადი წევრის ფორმულას. ფორმულები გვიკარნახებს, როგორ ვიპოვოთ მიმდევრობის ნებისმიერი წევრი.
ზოგადად, ფორმულები იყენებენ n-ს მიმდევრობის ნებისმიერი წევრის ნომრის გამოსახატავად და a(n)-ს - n-ური წევრის გამოსახატავად. მაგალითად, განვიხილოთ არითმეტიკული პროგრესიის პირველი რამდენიმე წევრი: 3, 5, 7, ...
na(n)
(წევრის ნომერი)(n-ური წევრი)
13
25
37
ზემოთ ვახსენეთ, რომ ფორმულები გვკარნახობს, როგორ ვიპოვოთ მიმდევრობის ნებისმიერი წევრი. ახლა შეგვიძლია, ეს შემდეგნაირად ჩამოვაყალიბოთ: ფორმულები გვეუბნება, როგორ ვიპოვოთ a(n) ნებისმიერი შესაძლო n-ისთვის.

შეამოწმეთ, როგორ გესმით

1) იპოვეთ a(4) შემდეგ მიმდევრობაში: 3,5,7, ...
a(4)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

2) მიმდევრობის ნებისმიერი წევრის n ნომრისთვის, რას გამოხატავს a(n1)?
აირჩიეთ 1 პასუხი:

არითმეტიკული პროგრესიის რეკურსიული ფორმულები

რეკურსიული ფორმულა გვაძლევს ორი სახის ინფორმაციას:
  1. მიმდევრობის პირველი წევრი
  2. მიმდევრობის ნებისმიერი წევრის პოვნის წესი მის წინ მდგომი წევრის საშუალებით
აქ მოყვანილია რეკურსიული ფორმულა თითოეული ნაწილის განმარტებასთან ერთად 3, 5, 7, ... მიმდევრობისთვის.
{a(1)=3პირველი წევრია სამი.a(n)=a(n1)+2წინა წევრს დაუმატეთ ორი.
იმისათვის, რომ ვიპოვოთ მეხუთე წევრი, მაგალითად, ჩვენ უნდა განვავრცოთ მიმდევრობა თითო-თითო წევრით:
a(n)=a(n1)+2
a(1)=3
a(2)=a(1)+2=3+2=5
a(3)=a(2)+2=5+2=7
a(4)=a(3)+2=7+2=9
a(5)=a(4)+2=9+2=11
მაგარია! ეს ფორმულა გვაძლევს იმავე მიმდევრობას, რომელსაც 3, 5, 7, ... ფორმით ჩაწერისას ვიღებდით.

შეამოწმეთ, როგორ გესმით

ახლა თქვენი ჯერია, იპოვოთ მიმდევრობის წევრები რეკურსიული ფორმულის გამოყენებით.
ზუსტად ისე, როგორც გამოვიყენეთ a(n) 3, 5, 7, ..., მიმდევრობის n-ური წევრის გამოსახატავად, შეგვიძლია, გამოვიყენოთ სხვა ასოები სხვა მიმდევრობების აღსაწერად. მაგალითად, შეგვიძლია, გამოვიყენოთ b(n), c(n) ან d(n).
3) იპოვეთ b(4) მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: {b(1)=5b(n)=b(n1)+9
b(4)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

4)იპოვეთ c(3) მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: {c(1)=20c(n)=c(n1)17
c(3)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

5) იპოვეთ d(5) მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: {d(1)=2d(n)=d(n1)+0,4
d(5)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

არითმეტიკული პროგრესიის ზოგადი წევრის ფორმულები

აქ მოყვანილია 3, 5, 7, ... მიმდევრობის ზოგადი წევრის ფორმულა
a(n)=3+2(n1)
ამ ფორმულაში შეგვიძლია, უბრალოდ ჩავსვათ იმ წევრის ნომერი, რომლის მნიშვნელობის პოვნაც გვინდა.
იმისათვის, რომ ვიპოვოთ მეხუთე წევრი, მაგალითად, ჩვენ უნდა ჩავსვათ n=5 ზოგადი წევრის ფორმულაში.
a(5)=3+2(51)=3+24=3+8=11
აი! იგივე შედეგი მივიღეთ, რაც მანამდე გვქონდა მიღებული!

შეამოწმეთ, როგორ გესმით

6) იპოვეთ b(10) მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: b(n)=5+9(n1).
b(10)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

7) იპოვეთ c(8) მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: c(n)=2017(n1).
c(8)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

8) იპოვეთ d(21) i მიმდევრობაში, რომელიც მოცემულია ასეთი სახით: d(n)=2+0,4(n1).
d(21)=
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi

მიმდევრობები არის ფუნქციები

მიაქციეთ ყურადღება, რომ ამ გაკვეთილში გამოყენებული ფორმულები ფუნქციებივით მოქმედებენ. ჩვენ შეგვაქვს წევრის n ნომერი და ფორმულა გვიბრუნებს ამ წევრის a(n) მნიშვნელობას.
მიმდევრობები, მართლაც, ფუნქციებია, თუმცა n არ შეიძლება, იყოს ნებისმიერი ნამდვილი რიცხვი, რადგან არ არსებობს მიმდევრობის მინუს მეხუთე წევრი ან მე-0,4 წევრი.
ეს ნიშნავს, რომ მიმდევრობების განსაზღვრის არე - რაც არის ფუნქციის ყველა შესაძლო არგუმენტთა სიმრავლე - დადებითი მთელი რიცხვებია.

მინიშნება ჩანაწერზე

ჩვენ ვწერდით a(4)-ს, მაგალითად, მეოთხე წევრის გამოსახატავად, მაგრამ სხვა წყაროებში ხანდახან წერენ ასეც: a4.
ორივე ჩანაწერის გამოყენება შეიძლება. ჩვენ a(4) გვირჩევნია, რადგან ის კარგად აჩვენებს, რომ მიმდევრობები განტოლებებია.

დასაფიქრებელი შეკითხვა

9) რომელი ტიპის ფორმულაა უფრო მოსახერხებელი არითმეტიკული პროგრესიის მე-100 წევრის სწრაფად საპოვნელად?
აირჩიეთ 1 პასუხი:

რთული ამოცანა

10) არითმეტიკული პროგრესიის ზოგადი წევრის ფორმულა არის f(n)=34(n1).
მიმდევრობის რომელი წევრია -65?
წევრის რიგითი ნომერი
  • თქვენი პასუხი უნდა იყოს
  • მთელი რიცხვი, როგორიცაა 6
  • გამარტივებული წესიერი წილადი, მაგალითად 3/5
  • გამარტივებული არაწესიერი წილადი, მაგალითად 7/4
  • შერეული რიცხვი, როგორიცაა 1 3/4
  • ზუსტი ათწილადი, მაგალითად 0.75
  • pi-ს ჯერადი, როგორიცაა 12 pi ან 2/3 pi
.

გსურთ, შეუერთდეთ დისკუსიას?

პოსტები ჯერ არ არის.
გესმით ინგლისური? დააწკაპუნეთ აქ და გაეცანით განხილვას ხანის აკადემიის ინგლისურენოვან გვერდზე.